Vật lý trị liệu bệnh Parkinson

Đại cương

Bệnh Parkinson được một bác sĩ người Anh, James Parkinson, sống vào thế kỷ thứ 19 (1817) phát hiện và mô tả dưới danh từ “liệt run”  với những triệu chứng : run lúc nghỉ , vô động hay tăng trương lực cơ.

Parkinson là bệnh thoái hóa dần dần của hệ thần kinh trung ương, thường thấy ở lớp  người ngoài 50 tuổi, rất ít khi thấy ở tuổi trẻ.

Nam giới bị bệnh nhiều hơn nữ giới một ít. Khá phổ biến ở Châu Âu, Bắc Mỹ.

Bệnh mãn tính và tiến triển theo thời gian. Diễn tiến và các triệu chứng của bệnh thay đổi tùy từng cá nhân.

Vấn đề điều trị được phối hợp giữa nội khoa, vật lý trị liệu, ngôn ngữ trị liệu và tâm lý nhằm ngăn ngừa sự tiến triển và rối loạn thứ phát do thiếu vận động.

Phân loại bệnh Parkinson

Hội chứng Parkinson nguyên phát: bệnh Parkinson

Hội chứng Parkinson thứ phát:

           – Sau viêm não

           – Sau chấn thương sọ não

           – Sau tai biến

           – Do ngộ độc CO, Mangan

           – Do dùng thuốc lâu dài: phenothiazine, thioxanthene, reserpine…

Giải phẩu bệnh

Do tổn thương chủ yếu tại liềm đen, các nơron của vùng này bị thoái hóa nên không sản xuất ra Dopamine

Dopamine là một trong nhiều chất dẫn truyền thần kinh (neurotransmitter), chuyển tín hiệu điện năng giữa các tế bào thần kinh, tới các cơ quan để tạo ra hành động. Các công việc như học hỏi, suy nghĩ, cất bước đi, giơ tay cầm đồ vật… đều do não bộ điều khiển và chất dẫn truyền thần kinh chuyển mệnh lệnh tới các bộ phận liên hệ để hành động.

Do mất Dopamine các tín hiệu xuất phát từ não bảo cơ thể khi nào cử động, cử động ra sao… bị gián đoạn, khiến cho người bệnh không khởi sự và kiểm soát được các cử động, dáng điệu… của mình một cách bình thường.

Nhưng nguyên do gây ra sự hủy hoại các tế bào tk vẫn chưa được biết rõ.

Triệu chứng lâm sàng bệnh Parkinson

1. RUN

Run tay chân (tremor) khi ngồi yên là triệu chứng thông thường nhứt của bịnh này. Khi nhìn tay bịnh nhân, ta có cảm giác như bịnh nhân để tay lên một vật tròn lăn qua lăn lại (pill rolling tremor). Bịnh nhân cũng có thể bị rung môi và cằm nhưng đầu bị rung rất ít gặp.

Cường độ rung thay đổi tùy theo thời gian trong ngày, nhiều hơn khi  căng thẳng tinh thần hay thể chất hoặc ở giữa đám đông người

2. TĂNG TRƯƠNG LỰC CƠ

Bắp thịt bị cứng lại (rigidity). Khi bác sĩ cầm tay bịnh nhân gấp vào duỗi ra thì có cảm giác ghị lại như bánh xe răng cưa (cogwheel rigidity). Bắp thịt bị cứng lâu ngày có thể gây ra sự co thắt (cramps) gây đau đớn cho bịnh nhân. Ngoài ra, phản xạ giúp bịnh nhân đứng vững bị mất dần nên những bịnh nhân này dễ té.

3. CỬ CHỈ CHẬM CHẠP

Hoạt động cơ năng bị chậm lại (bradykinesia) làm trở ngại trong công việc hàng ngày như: hai tay không ve vẩy khi đi, khó thực hiện động tác có nhịp và tinh vi, tắm rửa, mặc quần áo.

Khi bịnh nặng hơn sẽ ảnh hưởng đến việc ăn uống như khó khăn khi nuốt thức ăn. Bịnh nhân dễ bị sặc khi ăn và nguy cơ sưng phổi (pneumonia) do sặc thức ăn uống vào đường hô hấp rất cao, có thể dẫn đến tử vong.

Nét mặt lạnh lùng, mất khả năng biểu cảm nhưng đôi mắt vẫn linh hoạt.

Những triệu chứng trên ảnh hưởng đến dáng bộ và hoạt động của người bệnh:

– Dáng bộ người bệnh rật đặc biệt: đầu hơi cúi, lưng hơi khom, chân hơi co làm cho người muốn đổ về trước, hai tay áp sát vào thân

– Đi chậm chạp, tay không ve vẩy, thân mình như muốn lao ra trước mà chân chưa nhấc

– Nói chậm chạp từng tiếng, giọng đều đều

– Chữ viết cứng và nhỏ

4. RỐI LOẠN THẦN KINH THỰC VẬT

Tăng tiết nước bọt , các tuyến bã nhầy ở mặt. Thỉnh thoảng có những cơn đỏ bừng mặt.

Biến chuyển của bệnh

Bệnh tăng dần, tốc độ nhanh chậm tùy từng trường hợp: 5-10 năm hoặc hơn

Ở thời kỳ triệu chứng rõ rệt, người bệnh hạn chế về sinh hoạt nhưng còn đi lại , tự phục vụ được

ở giai đoạn cuối, giai đoạn tàn tật, người bệnh nằm tại chỗ, bàn chân bàn tay bị biến dạng co cứng, không tự chăm sóc được, mặc dù ăn uống bình thường, tinh thần vẫn sáng suốt.

Bài tập Vật lý trị liệu – Phục hồi chức năng bệnh Parkinson

1.Hướng dẫn, giải thích, động viên người bệnh

2.Tập thở phối hợp các mẫu tay của PNF (Gập dang xoay ngoài 2 tay trong vị thế nằm, ngồi ).

3.Tập các bài tập giúp BN thẳng cổ, duỗi lưng trên banh Nằm ngửa trên banh duỗi lưng trên kết hợp cử động gập 2 tay. Bài tập PNF nằm sấp trên nệm

4.Kéo giãn những nhóm cơ co cứng: gập hông, gập gối, cơ ngực lớn, cơ lưng rộng, tròn lớn, nhóm cơ duỗi hông, nhóm cơ áp hông…

5.Tập các bài tập chủ động trợ giúp hết tầm

6.Tập các kỹ thuật Frenkel, đảo ngịch động, khởi động nhịp  nhàng các mẫu PNF tay, chân trong các vị thế khác nhau…

Tập các bài tập kiểm soát thân người với banh, với kỹ thuật PNF…

7.Tập các mẫu chân với kỹ thuật ngịch động, khởi động nhịp  nhàng.

 Đánh đòn xa 2 tay khi đi ở các vị thế khác nhau.

8.Tập chức năng bàn tay

Kết hợp với nhiệt trị liệu: ngâm nước đá kết hợp với viết chữ ở bàn tay

9. Bài tập kiểm sóat nhóm cơ mặt

Phòng khám Vât lý trị liệu Song Đức tại Mỹ Tho, Tiền Giang

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Phòng khám Song Đức Kính Chào Quý Khách